Zasady mycia i dezynfekcji placówek medycznych

Sprzątanie gabinetów medycznych, prywatnych przychodni, gabinetów stomatologicznych, klinik i innych placówek wymaga procedur, dokładności oraz dobrze przeszkolonego zespołu. Wiemy to z doświadczenia – przez lata obsługiwaliśmy tego typu obiekty, a także realizowaliśmy sprzątanie generalne szpitali.

Choć dziś Fresh Office koncentruje się przede wszystkim na utrzymaniu czystości w biurach i obiektach komercyjnych, doświadczenie zdobyte przy sprzątaniu placówek medycznych nadal wpływa na nasze podejście do jakości, szkoleń i organizacji pracy.

W tym artykule przedstawiamy podstawowe zasady, które są ważne przy sprzątaniu obiektów medycznych i pomagają zrozumieć, jak powinien wyglądać profesjonalny standard czystości w wymagających przestrzeniach.

Techniki sprzątania placówek medycznych 

Pandemia dobrze pokazała, że sprzątanie placówek medycznych to nie tylko kwestia estetyki. Od pracy personelu niemedycznego zależy też bezpieczeństwo pacjentów, dlatego liczą się procedury, kolejność działań i konsekwencja.

W praktyce oznacza to sprzątanie od stref najmniej zabrudzonych do najbardziej wymagających oraz od powierzchni wyższych do niższych. Ważne jest też rozdzielenie sprzętu według kolorów – inne ściereczki i mopy powinny być używane w gabinetach, inne w toaletach czy częściach wspólnych.

Szczególnej uwagi wymagają miejsca często dotykane: klamki, blaty, uchwyty, włączniki światła, poręcze czy recepcja. To właśnie tam najłatwiej o przenoszenie drobnoustrojów.

Z naszego doświadczenia wynika, że najważniejsza jest powtarzalność. Nawet najlepszy środek nie zastąpi dobrze przeszkolonego zespołu, który wie, co robić, w jakiej kolejności i dlaczego.

Manualne utrzymywanie czystości 

Rolą firmy sprzątającej jest utrzymanie czystość obiektu i zmniejszenie liczby czynników zakaźnych, które mogą być obecne na powierzchni. Minimalizujemy tym samym ryzyko przenoszenia mikroorganizmów i zmniejszenie ryzyka infekcji u pacjentów czy pracowników placówki medycznej.

Wiele czynności musi być wykonywanych manualnie przez personel sprzątający. Czyszczenie to proces mający na celu usunięcie ciał obcych (np. kurzu, ziemi, mikroorganizmów) z powierzchni lub sprzętów poprzez użycie wody, detergentu i działania mechaniczne.

Chociaż wiemy, że czyszczenie skutecznie zmniejsza obciążenie mikrobiologiczne powierzchni, w wielu przypadkach wymagana jest również dokładna dezynfekcja.

Detergenty i środki dezynfekujące 

Istnieją dwie główne grupy środków, które mają być stosowane w placówkach służby zdrowia.

Detergenty to środki powierzchniowo-czynne ułatwiające usuwanie brudu i materii organicznej. Większość twardych powierzchni można odpowiednio wyczyścić ciepłą wodą i neutralnym detergentem zgodnie z instrukcją producenta. Na skuteczność detergentu wpływa mechanika, temperatura, czas i stosowany roztwór.

Środki dezynfekujące to środki chemiczne, które szybko zabijają lub dezaktywują większość czynników zakaźnych. Nie mogą być one używane jako ogólne środki czyszczące, chyba że są łączone z detergentem jako mieszany środek czyszczący (środek myjąco-dezynfekujący).

Pozostawienie dezynfekowanych  powierzchni do wyschnięcia jest ważnym aspektem czyszczenia! W tym przypadku nie mechanika i temperatura, a czas namaczania powierzchni i stężenie ma znaczenie.

Różne roztwory są skuteczne w określonym czasie, np. Surfanios – środek myjąco-dezynfekcyjny w stężeniu 2,5% – jest skuteczny dopiero po 15 minutach. Oznacza to, że żeby środek zniszczył bakterie, wirusy, grzyby itp. powierzchnia musi zostać wilgotna przez 15 min.

Ściereczki w przychodni i placówce medycznej 

W przypadku powierzchni ponadpodłogowych wykorzystywane ściereczki powinny być bezpyłowe, wysokochłonne. Muszą być one wytrzymałe i odporne na szkodliwe działanie chemicznych preparatów. 

Proponowany kod kolorystyczny ściereczek: 

• niebieskie ściereczki – używane do mebli i sprzętów w każdym pomieszczeniu oprócz łazienek i sanitariów,
• kolor żółty – wszystkie powierzchnie oraz sprzęty w pomieszczeniach takich jak sanitariaty i łazienki (oprócz deski klozetowej, muszli czy pisuaru), 
• kolor czerwony – powierzchnie takie jak: deska sedesowa, muszla klozetowa i pisuar.

Co jest potrzebne do kompleksowego sprzątania placówek medycznych?

Jednym z ważnych elementów są wózki do dekontaminacji. Muszą spełniać wymagania higieniczne i być łatwe do regularnego czyszczenia.

Najlepiej sprawdzają się modele wykonane z gładkich powierzchni. Załamania, zagięcia i nierówności mogą gromadzić drobnoustroje, które trudno usunąć. Z tego samego powodu kółka nie powinny mieć bieżnika.

Warto też ograniczyć liczbę elementów metalowych, ponieważ mogą korodować. Części ruchome – wiadra, wyciskarki i kuwety – powinny być łatwe do demontażu i często czyszczone.

Dobrą praktyką jest dopasowanie kolorów wiaderek do kolorów ściereczek. Ułatwia to organizację pracy i zmniejsza ryzyko pomyłek.

Po użyciu wózek powinien być suchy i przechowywany w miejscu niedostępnym dla pacjentów.

Wykorzystywane maszyny i urządzenia 

Okresowo wykorzystujemy także cięższy sprzęt typu Cleanfix, Hako, Nilfisk. Stosowanie maszyn podyktowane jest koniecznością gruntowego doczyszczania podłóg. Ważne, aby stosowane sprzęty były funkcjonalne i łatwe w obsłudze dla personelu.

W codziennej optymalizacji pracy bardzo pomocne są też automatyczne systemy dozujące, które zmniejszają zużycie środków czyszczących. Taki system dozujący pozwala wyeliminować ryzyko błędu ludzkiego i pomyłek w stężeniach roztworów. To także bezpieczna metoda, która zmniejsza kontakt pracownika z koncentratem.

Trzeba jednak pamiętać, że system dozowania nie jest bez wad, główną jest centralizacja punktu dozowania i konieczność transportu roztworów do poszczególnych obszarów i pomieszczeń w obiekcie. 

Serwis codzienny 

Sprzątanie rutynowe polega na myciu i dezynfekcji pomieszczeń w czasie ich standardowego funkcjonowania. Stosowane środki chemiczne w takim sprzątaniu powinny być mniej agresywne.

Sprzątanie gruntowe wykonywane jest w określonym terminie. Jest to mycie i dezynfekcja całego pomieszczenia, które uwzględnia zadbanie o lampy sufitowe, kratki wentylacyjne, okna, panele sufitowe.

Podczas gruntowego sprzątania pacjenci nie mogą być obecni w pomieszczeniach. Gruntowne sprzątanie i doczyszczanie powierzchni jest czasochłonnym procesem i wymaga wykorzystania specjalistycznych urządzeń mechanicznych. 

Jakie czynności wykonywane są podczas sprzątania placówek medycznych? 

Utrzymanie czystości w placówkach medycznych realizuje się zgodnie z ustalonym reżimem sanitarnym, zgodnie z którym sporządza się plan higieny.  Zakres prac to bardzo ważny element współpracy z firmą sprzątającą.

Poniżej przykładowe czynności, które wykonywane są wedle harmonogramu.

Codziennie czynności: 

• mycie podłóg,
• opróżnienie i mycie kubłów na śmieci, zakładanie foliowych worków we właściwym kolorze,
• mycie i dezynfekcja płytek w strefie spryskowej i dotykowej,
• umycie i dezynfekcja pojemników na mydło płynne i podajników ręczników papierowych (z zewnątrz),
• mycie luster,
• mycie i dezynfekowanie wysięgników, szafek przyłóżkowych, ram łóżek, 
• mycie i dezynfekcja klamek, słuchawek telefonicznych.

Czynności wykonywane podczas sprzątania gruntownego:

• mycie kaloryferów i drzwi, 
• mycie wywietrzników, kratek wentylacyjnych. 

Czynności wykonywane cyklicznie:

• mycie okien, 
• mycie rolet i żaluzji, 
• doczyszczanie i konserwacja podłóg.